31 August 2015

Ищхъэрэ Кавказым деж цIыху кIуэдахэм я бжыгъэр 8.000-м ноблагъэ


Илъэс 15м къриубыдэу статистикэм къызэригъэнаIуэмкIэ Урысейм деж, лэужьыншэу кIуэдахэм я бжыгъэр цIыху минищэм щхьэдох. Къэхъу къащIэ зэхуэмыдэхэм пэщIэхуэурэ, я унагъуэ, я Iыхьлыхэм зыпамыщIэжыфкIэрэ илъэс къэсхункIэ цIыхухэр лъэужьыншэу кIуэда мэхъу. Ищхьэрэ Кавказым деж апхуэдэу лъэужьыншэу кIуэдхэм я нэхъыбэр е яукI, е зыми ямыщIэу яубыдау яIыгъыу апхуэдэщ.

 ИлъэсипщI ипэ Къэбэрдей Балъкъэрым деж лъэужьыншэу кIуэдауэ щытащ, Ислъам институтым и унафэщI Нахущ Руслан. Зэгуэрэм шынагъуэншагъэ къулыкъум щылэжьа Нэхущ Руслан я дэлэлт  зи хуитыныгъэ якъутэу жызы1э муслъымэн щIалэгъуалэмрэ къару къулыкъухэмрэ.

2005 гъэм, жэпуэгъуэм и 13-м, Налшык дэт къару къару къулыкъущIапIэхэм теуэныгъэ яIа нэужь, а илъэсым и щакIуэгъуэм Нэхущыр ираджащ федерал шынагъуэншагъэ къулыкъум.

Абы иужь сыт къыщыщIами дэнэ щыIэми и Iыхьлыхэм яцIыхукъым, мы гъэм илъэсипщI хъунущи.

Мамыр Iуэху зылэжь купсэ генерал Лебедь и цIэр зезыхьэ IуэхущIапIэм къызэригъэнаIуэмкIэ, Ищхъэрэ Кавказым лъэужьыншэу цIыху мин 7621 щыкIуэдащи нобэр къыздэсым я лъэужь техьэхэу Iуэхур зыхагъэкIакъым. ЗэрыжаIэмкIэ, цIыхухэр щыкIуэдар Ищхъэрэ Кавказым къыщыхъу террор пэкъуащIэ щытыкIэхэм дежщ.

ЦIыхубэм я хуитыныгъэм къыщыщхьэщыж купсэ «Мемориалым» къызэригъэнаIуэмкIэ, Шэшэным террор пэкъуащIэ щытыкIэ къыщыхъуам щыгъуэ ягъэкIуэдащ цIыху 3.000-м щыщIэдзау 5.000-м нэс. Ингуш республикэм 2002 гъэм щыщIэдзауэ нобэр къэсыху лъэужьыншэу щыкIуэдащ цIыху 150 хуэдиз. ЦIыхубэм я хуитыныгъэм къыщыщхьэщыж IуэхущIапIэ «Машр» зэригъэнаIуэмкIэ, а бжыгъэр нэхъыбэжщ цIыху 227 мэхъу.
ЦIыхубэм я хуитыныгъэм къыщыщхьэщыж IуэхущIапIэ «Машр»ым и унафэщI Магомед Муцольгов и къуэш Башир Муцольгови хэтт лъэужьыншэу кIуэда цIыхухэми.

Магомед Муцольговым и напэ кIуэцIым иритхауэ щытащ:  «Си къуэшыр зыгъэкIуэдахэр къахуэщIакъым  илъэс 11- кIэ къалъыхъуэри, щамыгъуэтым ягъэувыIэжащ  къэлъыхъуэныр» жиIэу.

«ЗэхэгъэкIакIуэ къулыкъухэр я щхьэ щIыщытхъужын лъэпкъ щыIэкъым, сыту жыпIэмэ, лъэужьыншэу кIуэда цIыхухэр къагъуэтыжыфыркъым, къагъуэтынууи загъэхьэзыркъым. Зи благъэ кIуэда цIыхухэр зыщыгугъыну къахуэнэжыр зыщ, цIыху хуитынгъэмкIэ Европэ хьэкумыр къадэIэпыкъун гугъэрщ» къыдыщIигъужащ Муцольговым. 

Европэ хьэкумым я лэжьыгъэм хиубыдэр щIэпхъэдагъэ Iуэхур къэгъуэтыным и закъуэкъым, атIэ, къагъуэта иужь хабзэм къызэригъэувкIэ Iуэхум екIуэлIэнырщ. ЗэкIэ цIыхубэр зыщыгугъыу яIэр зыщ, Ищхъэрэ Кавказым лъэужьыншэу щыкIуэд цIыхухэр зэ мыхъуми зэ увыIэу, ипIэ изэгъэжынырщ.

Лъэпкъыбэхэм я зэгухьэныгъэ Жор плъыжь IуэхущIапIэм илъэс къэс пэкIухэр ирегъэкIуэкI лъэужьыншэу кIуэда цIыхухэр ящымыгъупщэу ягу зэрилъым и нэщэнэу.

Мы гъэм ингуш республикэм я псэпащIэ зэгухьэныгъэхэм зыхуэс ирагъэкIуэкIащ, лъэужьыншэу кIуэда цIыхухэр ягу къагъэкIыжыурэ. «Мыпхуэдэ пэкIухэр едгъэкIуэкIыу щытмэ ди унафэщIхэм гу лъатэнщи кIуэдахэр къагъуэтыну лъэужь техьэнщ» жэуэ апхуэдэ гугъэхэр яIэу.

Хуитыныгъэ Радио. Дыжьын Иннэ

No comments:

Post a Comment

Адыгэ Хэку
Диаспорэ
Хэкугъэзэжьын
Тхыгъэхэр Жаман Аминэ – дунейпсом гулъытэшхуэ щызыгъуэта адыгэ киноухуакIуэ

Адыгэ УпчIэ
Археологиер
Экологиер
Спортыр
Туризм